I. THÔNG TIN CHUNG
1. Khái quát chung:
- Tên nước: Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE).
- Thủ đô: Abu Dhabi (A-bu Đa-bi).
- Quốc khánh: 02/12/1971 (Ngày Độc lập).
- Vị trí địa lý: Nằm ở phía Đông bán đảo Ả-rập, phía Bắc giáp Qatar, phía Đông giáp vịnh Ả-rập, phía Tây giáp Ả-rập Xê-út (có đường biên giới dài 457km), phía Nam giáp Oman (có đường biên giới dài 609km).
- Diện tích: 83.600 km2.
- Khí hậu: Khí hậu sa mạc nắng nóng, nhiệt độ mùa hè 45 - 50 độ, mùa mát từ 28 - 30 độ, vùng núi phía đông mát mẻ hơn.
- Dân số: 11,08 triệu người (IMF, 2025). Trong đó, gần 90% là người nước ngoài.
- Dân tộc: 11% gốc Ả-rập UAE, 27,5% là người Ấn Độ, 12,7% là người Pakistan, 7,4% là người Bangladesh, số còn lại là người Iran, Ai Cập, những người gốc người châu Á khác, châu Âu và châu Phi.
- Ngôn ngữ: Tiếng Ả-rập.
- Đơn vị tiền tệ: Dirham. 1 USD = 3,67 Dirhams (2025).
- GDP: ước đạt 569 tỷ USD (IMF, 2025).
- GDP đầu người: 51, 348 USD (IMF, 2025).
- Tôn giáo: Hồi giáo là quốc giáo (chiếm 96% dân số); Thiên chúa giáo, Ấn Độ giáo và các giáo phái khác (chiếm 4% dân số).
- Cơ cấu hành chính: UAE bao gồm 7 Tiểu vương quốc (Emirate) hợp thành là Abu Dhabi, Dubai, Sharjah, Ras Al Khaimah, Umm Al Qaiwain, Ajman và Fujairah.
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Tổng thống: Sheikh Mohammed Bin Zayed Al Nahyan (Sếch Mô-ha-mét Bin Day-ít An Na-hi-an) (từ tháng 5/2022);
+ Phó Tổng thống kiêm Thủ tướng: Sheikh Mohammed Bin Rashid
Al-Maktoum (Sếch Mô-ha-mét Bin Ra-sít An Mác-tum) (từ tháng 02/2006);
+ Phó Tổng thống: Sheikh Mansour Bin Zayed Al Nahyan (Sếch Man-xua Bin Day-ít An Na-hi-an) (từ tháng 3/2023);
+ Bộ trưởng Ngoại giao: Sheikh Abdullah Bin Zayed Al Nahyan (Sếch
Áp-đun-la Bin Day-ít An Na-hi-an) (từ tháng 02/2006).
2. Khái quát lịch sử:
Từ thế kỷ 16, khu vực vùng Vịnh chịu sự đô hộ một phần, toàn phần hoặc trở thành nơi tranh giành ảnh hưởng của thực dân Bồ Đào Nha, đế quốc Ottoman và sau đó là Hà Lan, Pháp và Anh.
Năm 1892, Anh ký với các tiểu vương vùng Vịnh các hiệp định riêng rẽ khẳng định sự bảo hộ của mình đối với khu vực, đổi lại, các tiểu vương không được cho phép bất cứ quốc gia nào trừ Anh được đặt chân lên lãnh thổ, không được lập quan hệ với bất kỳ chính phủ nào khác nếu không được Anh đồng ý. Đến giữa thế kỷ XX, Anh tiếp tục củng cố và mở rộng ảnh hưởng ở khu vực; đặt căn cứ quân sự tại Sharjah năm 1966.
Ngày 01/12/1971, Anh tuyên bố từ bỏ tất cả các hiệp định đã ký với các nước vùng Vịnh và rút quân khỏi khu vực.
Ngày 02/12/1971, Nhà nước UAE được thành lập gồm Abu Dhabi, Dubai, Sharjah, Umm Al Qaiwam, Ajman và Fujairah. Đến tháng 02/1972, Tiểu vương quốc Ras Al Khaimah gia nhập UAE.
3. Tình hình chính trị: UAE theo chế độ quân chủ liên bang. Cơ quan quyền lực tối cao là Hội đồng Liên bang tối cao (Federal Supreme Council) bao gồm 7 Tiểu vương, bầu ra Tổng thống và Phó Tổng thống; Tổng thống bổ nhiệm Thủ tướng và các thành viên Hội đồng Bộ trưởng. Không có đảng phái chính trị hoạt động tại UAE. UAE có tình hình chính trị - xã hội ổn định, tương đối cởi mở, cơ bản giải quyết được các vấn đề về biên giới, lãnh thổ với các nước láng giềng.
4. Kinh tế: UAE là nền kinh tế lớn thứ hai tại khu vực vùng Vịnh, sau Ả-rập Xê-út; là trung tâm tài chính - thương mại hàng đầu ở Trung Đông. Cơ cấu kinh tế: Công nghiệp (49,8%), Dịch vụ (49,2%), Nông nghiệp (0,9%). Tài nguyên thiên nhiên chủ yếu là dầu lửa và khí đốt (trữ lượng dầu mỏ 98 tỷ thùng, chiếm khoảng 10% tổng dự trữ dầu đã được xác định của thế giới), trữ lượng khí đốt: 5.892 tỷ m3, xếp hàng thứ 4 thế giới (sau Nga, Iran, và Qatar).
UAE đang triển khai Chiến lược Tầm nhìn 2031, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ (hiện dầu mỏ chiếm 30% GDP và mục tiêu giảm xuống 20% từ nay đến 2030); đa dạng hóa nền kinh tế (tập trung phát triển công nghiệp, công nghệ cao, du lịch, tài chính, thương mại…). Thành phố Dubai tiếp tục duy trì vị thế là một trung tâm thương mại vận chuyển quốc tế.
5. Chính sách đối ngoại:
UAE có vai trò quan trọng tại khu vực Trung Đông - Bắc Phi; đề cao sự gắn kết với khối Ả-rập và vùng Vịnh; có quan hệ chặt chẽ với Mỹ và phương Tây. Những năm gần đây, UAE chủ động thúc đẩy xu thế hòa dịu tại khu vực và tích cực triển khai chính sách “Hướng Đông”, coi trọng quan hệ với các nước châu Á, trong đó có Việt Nam.
UAE là thành viên của Liên hợp quốc, Liên đoàn Ả-rập, Phong trào Không liên kết, Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC), Nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS, là thành viên sáng lập Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC), Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), G-77, Ngân hàng thế giới (WB), Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Tổ chức lao động quốc tế (ILO)...
II. QUAN HỆ VIỆT NAM - UAE
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: Ngày 01/8/1993.
- Cơ quan đại diện: Tháng 10/1997, ta mở Tổng Lãnh sự quán tại Dubai; tháng 02/2008 nâng cấp lên thành Đại sứ quán tại Abu Dhabi. Tháng 7/2004, ta mở Trung tâm thương mại Việt Nam tại Dubai, đóng cửa năm 2008. Tháng 11/2008, Bạn mở Đại sứ quán tại Hà Nội.
- Quan hệ chính trị: Hai nước đã chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Toàn diện tháng 10/2024; ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA), có hiệu lực từ năm 2026 (UAE là Đối tác Toàn diện và đối tác CEPA đầu tiên của Việt Nam tại Trung Đông). Quan hệ hai nước phát triển tích cực; thường xuyên trao đổi đoàn các cấp, phối hợp và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn quốc tế. Gần nhất gồm các đoàn cấp cao: Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm UAE tháng 10/2024; Phó Tổng thống, Thủ tướng, Tiểu vương Dubai Mohammed bin Rashid Al Maktoum thăm Việt Nam tháng 9/2007.
- Các cơ chế hợp tác: (i) Ủy ban Liên Chính phủ giữa hai nước được thành lập từ tháng 02/2009, đến nay đã tổ chức 5 kỳ họp gồm: lần 1 vào tháng 10/2009 tại Hà Nội; lần 2 vào tháng 4/2014 tại UAE; lần 3 vào tháng 5/2016 tại Hà Nội; lần 4 vào tháng 4/2019 tại UAE và lần 5 vào tháng 10/2023 tại Hà Nội. (ii) Cơ chế Tham vấn chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao được thiết lập từ 2009. Đến nay, hai bên đã tổ chức 2 kỳ họp gồm: lần 1 vào tháng 5/2014 và lần 2 vào tháng 02/2023 đều tại UAE; (iii) Nhóm Công tác chung về hợp tác kinh tế, thương mại.
- Thương mại: 6,45 tỷ USD (năm 2025, đứng đầu trong khu vực Trung Đông – châu Phi), trong đó ta xuất 5,91 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chính của ta sang UAE gồm điện thoại di động, máy vi tính và linh kiện, sản phẩm điện, điện tử gia dụng, hạt tiêu, thủy sản, giày dép, dệt may, vải, ngọc trai, đá quý, hạt điều, gạo, chè, sản phẩm ngũ cốc, sản phẩm nhựa, đồ gỗ nội thất, giấy, trái cây, rau, thuốc lá… Các mặt hàng nhập khẩu chính của ta từ UAE gồm nguyên liệu nhựa, khí hóa lỏng LNG, chế phẩm từ dầu mỏ, nguyên liệu thức ăn gia súc, kim loại thường, hóa chất, sản phẩm hóa chất…
- Đầu tư: Đến hết tháng 11/2025, UAE có 7 dự án mới với tổng vốn đăng ký đạt 5,37 triệu USD, tăng gần 120% so với cùng kỳ năm 2024. Việt Nam có 06 dự án đầu tư tại UAE với tổng vốn đăng ký hơn 2,3 triệu USD.
- Cộng đồng Việt Nam tại UAE: Khoảng 3.000 người, đa phần là người lao động ngắn hạn, làm việc trong các ngành nghề như xây dựng, dịch vụ nhà hàng - khách sạn, bán hàng siêu thị, cơ khí, đóng tàu, giúp việc gia đình, sinh sống tập trung tại Abu Dhabi và Dubai.
- Các văn kiện hợp tác đã ký kết giữa hai nước: Đến nay, hai bên đã ký kết 45 văn kiện hợp tác, trong đó có các văn kiện quan trọng gồm: Các hiệp định Khuyến khích và bảo hộ đầu tư (02/2009), Tránh đánh thuế hai lần (02/2009), Miễn thị thực cho người mang hộ chiếu Ngoại giao và Công vụ (10/2010); Hiệp định vận tải hàng không (11/2014), dẫn độ, chuyển giao người bị kết án phạt tù, tương trợ tư pháp; Bản ghi nhớ hợp tác trong các lĩnh vực: phòng, chống tội phạm (tháng 11/2016), lao động giúp việc gia đình (6/2019), năng lượng (9/2019); tiêu chuẩn hoá, đo lường, đánh giá sự phù hợp và hệ sinh thái Halal; hợp tác về Nguồn nhân lực, đa dạng lương thực, hợp tác về đầu tư, đổi mới sáng tạo và trung tâm tài chính quốc tế, hợp tác giữa Trung tâm tài chính Abu Dhabi với Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng (9/2025)./.
Tháng 06/2026